Głębiej Przeniknij Zabytki Diecezji Legnickiej

Switch to desktop Register Login

Kościół pw. św. św. Erazma i Pankracego w Jeleniej Górze

Jeleniogórska fara wzniesiona została w najwyższym punkcie miasta i od średniowiecza pozostaje niezmiennie najważniejszą dominantą w jego architektonicznym krajobrazie.

Historia

1288 – Pierwsza wzmianka o drewnianym kościele (spalony w 1303 r.).

1304 – Budowa murowanej bazyliki.

1380 – I tercja XV w. – Budowa obecnego kościoła.

1524–1629 – Kościół służy gminie ewangelickiej.

1552 – Odbudowa i podwyższenie wieży po pożarze oraz przesklepienie nawy głównej.

1662 – Gruntowny remont za sprawą jezuitów, sprowadzonych do Jeleniej Góry w 1654 r.

I połowa XVIII w. – Barokizacja wnętrza.

Kościół reprezentuje typ śląskiej bazyliki gotyckiej. Do krótkiego korpusu przylega wydłużone prezbiterium zamknięte trójbocznie. Od zachodu dostawiona została wieża, w przyziemiu przepruta z trzech stron ostrołukowymi arkadami, w górnej części ośmioboczna z barokowym hełmem z prześwitem. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia z emporą powyżej, od południa zaś kaplica. Przy nawie południowej w XVI w. wybudowana została renesansowa kaplica nakryta kopułą z latarnią. Elewacje kościoła, częściowo kamienne, opinają wysokie przypory, a ostrołukowe okna wypełnia ażurowa dekoracja geometryczna – maswerki.

W fasadzie znajduje się gotycki ostrołukowy portal główny oraz manierystyczny portal do nawy południowej, nad którym znajduje się kamienny balkon (zewnętrzna ambona).

Piękny gotycki portal prowadzi od południa do prezbiterium. Ostrołukową arkadę flankują nisze na rzeźby o ozdobnych obramieniach. Dwuramienny łuk otworu wejściowego wspiera się na płaskorzeźbach Samsona i lwa (alegorie zwycięstwa nad złem), a w polu ponad nim – w tympanonie – umieszczono scenę Ukrzyżowania.

Sklepienia sieciowe nawy głównej i prezbiterium opierają się na walcowatych służkach zakończonych wspornikami w kształcie masek. Podobny kształt mają zworniki w prezbiterium (jeden z głową Chrystusa). Nawy boczne oddzielają ostrołukowe arkady wsparte na profilowanych filarach. Podobnie jak zakrystia i loża kolatorska powyżej, zostały sklepione krzyżowo-żebrowo. Loża otwarta jest do prezbiterium arkadami oraz gotyckim kamiennym gankiem z XV w., tzw. chórem mieszczańskim.

Bogate wyposażenie pochodzi głównie z okresu barokizacji kościoła przez jezuitów. Okazały ołtarz główny wykonano w latach 1713–1718. Bogata dekoracja rzeźbiarska jest dziełem Thomasa Weisfeldta z Norwegii. U dołu znajdują się m.in. figury (od lewej) św. św. Erazma, Jana Chrzciciela, Piotra, Pawła, Wojciecha i Pankracego. Obraz główny ze sceną Przemienienia na Górze Tabor namalował Johann Kretschmer. W nawie południowej znajdują się barokowe ołtarze boczne św. Barbary i św. Ignacego, w nawie północnej zaś ołtarz z 1753 r. z obrazem Śmierci św. Józefa oraz ołtarz z 1725 r. z obrazem Maryi z Dzieciątkiem w nastawie o formie akantowych wici.

Późnorenesansowa ambona powstała w 1591 r. Na bramce umieszczono figury św. Jana Chrzciciela i Mojżesza, a na koszu – Ewangelistów. Na balustradzie schodów przedstawiono sceny z życia Jonasza i Elizeusza, a późnobarokowy baldachim z początku XVIII w. wieńczy grupa figuralna Tronu Łaski.

W nawie południowej usytuowane są drewniane stalle: renesansowe z herbami na zapleckach z 1567 r. oraz barokowe z XVIII w. Barokowy prospekt organowy wybudował w 1706 r. Adam Horatio Casparini. Zdobią go figury orkiestry anielskiej i króla Dawida z lirą.

Pomiędzy przyporami prezbiterium znajdują się dwie otwarte na zewnątrz kaplice grobowe: manierystyczna z 1609 r. i barokowa z początku XVIII w. W elewacje wmurowane są liczne nowożytne epitafia i nagrobki.

Przed kościołem ustawiona jest kolumna maryjna, wykonana w 1712 r. przez Thomasa Weisfeldta, obok figura św. Jana Nepomucena (rekonstrukcja rzeźby z 1709 r., wykonana przez Josepha Antona Lachela).

Diecezja Legnicka

Top Desktop version